Geen schuld, wel straf - Foto's Lieven Nollet

Expo / Foto / Video

- Geen schuld, wel strafFotos Lieven NolletMet publicatie en symposium In België wordt het debat over geïnterneerden dikwijls oorverdovend stil gevoerd. Guy Tegenbos in een commentaarstuk van De Standaard (30/01/2010) hierover: Als in de conferentie van de lokale besturen van de Raad van Europa een meerderheid van het tiental aanwezige leden vindt dat de drie balorige burgemeesters van enkele sterk verfranste Vlaamse gemeenten toch benoemd moeten worden, davert België op zijn grondvesten. Als het Comité voor de Preventie van Foltering en Onmenselijke Behandeling van dezelfde Raad van Europa België op de vingers tikt voor de mensonwaardige opsluiting van psychiatrische patiënten in gevangenissen, kraait er geen haan naar.En nochtans is de toestand schrijnend te noemen. Ruim duizend mensen die door hun mentale handicap of hun psychische ziekte een misdrijf pleegden, gaan niet naar een psychiatrisch centrum voor behandeling of naar een beveiligde instelling van justitie. Neen, ze worden opgesloten in de gewone gevangenissen, die overbevolkt zijn en waar ze amper behandeling krijgen.In een dossier in De Standaard spreekt men van de schandvlek van justitie (30/01/2010). Kort samengevat komt de analyse van de journalisten Pieter Lesaffer en Filip Verhoest hierop neer. Allereerst: internering is een loterij gerechtspsychiater Johan Baeke: Er wordt ongemeen veel met de natte vinger gewerkt. Je kunt in de provincie Antwerpen geïnterneerd worden voor een misdrijf waarvoor je in West-Vlaanderen veroordeeld wordt. Ten tweede: internering is een vergeetput: behandeling is er te weinig, de geïnterneerden begrijpen de maatregel in de gevangenis niet. Tenslotte: de internering is het failliet van de psychiatrie. Forensisch psychiater Rudy Verelst: Veel geïnterneerden zijn al met de psychiatrie in contact gekomen voor ze hun misdrijf pleegden. De psychiaters die hen hebben behandeld, konden dus niet voorkomen dat ze een misdrijf pleegden. Is

Museum Dr. Guislain
www.museumdrguislain.be

Over Geen schuld, wel straf - Foto's Lieven Nollet

Donker, zo kan je deze aangrijpende portretten misschien nog het best samenvatten

De Gentse fotograaf Lieven Nollet was niet aan zijn proefstuk toe, toen hij zich voor Geen schuld, wel straf drie jaar lang onderdompelde in de problematiek van geïnterneerden. Eerder had hij met Inside al een documentaire fotoreportage gemaakt over de architectuur en het interieur van de Belgische gevangenissen, ditmaal kreeg de beklemming van de opsluiting ook een menselijk gezicht.
Onder geïnterneerden verstaat men die mensen die een misdrijf pleegden, maar door gerechtspsychiaters ontoerekeningsvatbaar werden verklaard. Ze horen niet thuis in gevangenissen, maar zitten er wegens plaatsgebrek elders vaak wel. De ondermaatse remedies voor die mensen die een behandeling meer dan broodnodig hebben, leverde België overigens al meermaals een tik van Europa op de vingers op.
Los van de bredere maatschappelijke discussie en de mogelijke oplossingen focust Nollet in eerste instantie op de mens in het verhaal. Donker, zo kan je zijn aangrijpende portretten misschien nog het best samenvatten. Enerzijds omdat er in de cellen amper licht was en de fotograaf weigerde een flits te gebruiken, maar vooral omdat er geen glimp vreugde, geen sprankel hoop te ontwaren valt op de doorgroefde gezichten. De fotograaf zelf heeft het over 'het bakleven' dat zich in het gezicht gaat inleggen. Lieven Nollet nam zijn tijd om zijn onderwerpen te leren kennen, om langzamerhand hun vertrouwen te winnen. Het lijkt hem behoed te hebben voor het karikaturale - nergens heb je de indruk dat je naar 'de zot', 'de marginaal' of 'de misdadiger' kijkt, je ziet en leest en bekijkt verhalen. Dat van Rudy, intussen een man van in de vijftig, die in een dronken bui iemand doodsloeg op café. Op de foto oogt hij als een zachtaardige man, al was het maar door de zorgzaamheid waarmee hij een van zijn vogeltjes in de hand houdt en een ander op zijn kale schedel laat zitten. Er zijn ook andere verhalen. Over niet kunnen aarden tussen de 'gewone' gevangenen. Over commissies waar een ongeïnteresseerde psychiater op vijf minuten even over hun situatie gaat oordelen. Over verkrachtingen. Over jarenlang wegkwijnen, het bed nooit meer uitkomen. Geen schuld, wel straf ademt pessimisme en diepe, diepe tristesse, maar is voor wie tegen een stootje kan wel een valabele blikopener.